SUOPMA

 
1. Oppalaš ja ovttadahkii gullevaš heahtenummarat
HEAHTENUMMAR 112
Sáhtát nuvttá čuojaldahttit heahtenummarii 112, almmá guovllunummara haga, vaikko guđe telefovnnas. Berret čuojaldahttit 112 jus leat hohpolaš, duohta heahtedilis gos heagga, dearvvašvuohta, opmodat dahje biras sáhttá lea váras dahje áitojuvvon, dahje jus lea ágga jáhkkit ahte nu lea.
Go čuojaldahttit heahtenummarii 112:
• vástit operatevrra gažaldagaide
• čuovo daid bagadusaid maid oaččut
• luoitte nala dušše jus sihtet nu dahkat

MIRKODIEHTOJUOHKINGUOVDDÁŠ
Mirkodiehtojuohkinguovddáš vástida hohpolaš gažaldagaid fáhkka mirkoluvvamiid eastadeami dahje divššu hárrái, birra jándora. Guovddáš bálvala olles Suoma.
Telefovdna 09 471 977 (njuolga)
Telefon 09 4711 (vástidanguovddáš)
Bálvalus lea rabas birrajándora.

GILLÁJEDDJIID DOARJALUS
Guldaleapmi, ságastallan ja bagadallan. Dán nummarii sáhttá maiddái namakeahttá (anonyma) čuojaldahttit.
Jus dárbbašat veahki telefovnna bokte, čuojaldahte 020 316 116
Mán–dis 13–21 ja gask–bearj 17–21  

2. Koarttat ja liseanssat
GOVVA-ID
Buohkat geat barget huksenbáikkis, fertejit fievrredit ID-koartta mas lea govva ja mii maiddái čájeha dan identitehtanummara mainna leat registrerejuvvon almmolaš vearroregistrarii (Tax Number Register). Bargit eará riikkain go Suomas fertejit oažžut persovdnanummara ja vearronummara Vearroetáhtas ovdal go álget bargat. Sáhtát bivdit iežat dieđuid biddjojuvvot almmolaš registarii go čuojaldahtát 020 697 070 dahje go finat iežat báikkálaš Vearroetáhta-kantuvrras.

FITNOLAŠ SIHKARVUOĐAKOARTA
Fitnolaš sihkarvuođakoarta lea ráhkaduvvon buoridan dihte sihkarvuođa oktasaš bargobáikkiin. Fitnolaš sihkarvuođakoarta čálihuvvo jurdihkalaččat go lea čađahan fitnolaš sihkarvuođakurssa, ja gusto vihtta jagi. Eambbo dieđuid fitnolaš sihkarvuođakoartta ja kurssa, ja fitnolaš sihkarvuođakoartta geavaheami šiehtadusa ja Ruoŧa Entre-koartta birra gávnnat dán neahttabáikkis:
http://www.tyoturvallisuuskortti.fi/

LIEKKASBARGGUID JA DÁHKI NALDE LIEKKASBARGGUID LISEANSSAT
Liekkasbargguid liseanssa oažžu go lea čađahan liekkasbargguid sihkarvuođakurssa. Mihttomearri lea veahkehit bargiid eastadit buollimiid liekkasbargguid geažil. Kursa gokčá liekkasbargolágaid ja -bagadusaid, ja dan ovddasvástádusa mii buot bealálaččain lea. Go leat čađahan kurssa, de leat oasseváldit ožžon ipmárdusa daid ráhkkanemiid hárrái mat gáibiduvvojit go galgá liekkasbargguid čađahit, ja makkár mearkkašupmi Liekkasbargguid liseanssas lea, ja oasseváldit dihtet maiddái movt liekkasbargguid galgá čađahit sihkkaris vugiin. Liseanssat gustojit vihtta jagi.
http://www.spek.fi/Suomeksi/Koulutus/Tulitoiden-turvallisuuskoulutus/Tulityokurssi

LUODDABARGGUID SIHKARVUOHTA 1 JA 2
Suoma johtolatdoaimmahus gáibida ahte buohkat geat barget luoddabargguid almmolaš luottain, čađahit Roadwork Safety 1 oahpahusa ja ahte sis lea Roadwork Safety 1 sihkarvuođakoarta. Dát guoská buohkaide geat áimmahuššet luottaid, vuddjiide geat fievrredit olggoš- ja eará luoddaávdnasiid, ja buohkaide geat vudjet luoddabargofievrruiguin, earret dalle go lea dušše ovtta-hávášprošeakta.
Suoma johtolatdoaimmahus gáibida ahte Roadwork Safety 2 kursa čađahuvvo, ja ahte lea Roadwork Safety 2 sihkarvuođakoarta. Dát guoská buohkaide geain lea ovddasvástádus luodda- ja johtolatsihkarvuođas, buohkaide geat leat mielde luoddaáimmahuššama jođiheami, bearráigeahču ja johtolatdoaimmaheami plánemis, ja Suoma johtolatdoaimmahaga áimmahuššama gozihanbargiide, luoddainspektevraide ja luoddabargguid šiehtadushálddašeddjiide. Luoddabargguid sihkarvuođakoarttat gustojit vihtta jagi.

VUOSTTAŠVEAHKKI EA 1
Maŋŋel dohkkehuvvon kurssa galget delegáhtat máhttit hálddašit vuođđodási vuosttašveahki dain surggiin maid kursa gokčá
Kurssa sisdoallu:
• veahkkedoaimmat lihkohisvuođain dahje buozalmasvuđot heahtediliin
• vuođđomáhttu fáhkka vuosttašveahki birra
• jámálgan olbmui vuosttašveahkki
• vuođđomáhttu heggiiboktima birra
• obstrukšuvdna (vierrodiŋga vuoiŋŋahagain)
• varrajohtováili (šohkka)
• hávit
• dábálaččamus buozalmasvuđot heahtedilit
• buollánhávit ja elektralaš buollinroasmmuhuvvamat
• dáktedoddjon ja lađasroasmmuhuvvamat
• mirkoluvvan
Vuosttašveahkkesertifihkáhtta EA 1® gusto golbma jagi

3. Láidesteapmi
Bargoláidesteapmi lea proseassa mii oahpásnuhttá bargi bargui. Ulbmil lea addit bargái doarvái bagadallama bargodoaimmaid birra, iešguđetge operašuvnnaid hárrái bargobáikkis, bargoneavvuid ja bargosihkarvuođa hárrái. Bargoláidestanproseassa lea álo goziheaddji ovddasvástádus.

4. Persovnnalaš suddjenbiergasat
Lihkohisvuođaid dahje buozalmasvuođaid riska berre vuosttažettiin eastaduvvot nu bures go vejolaš teknihkalaš sihkarvuođadoaibmabijuid bokte ja barggu organiserema bokte; persovnnalaš suddjenbiergasiid galgá geavahit dušše dalle go lea duohta dárbu.
Bargoaddi galgá rábidit bargái daid persovnnalaš suddjenbiergasiid mat gáibiduvvojit huksenbargguin. Lea bargoaddi ovddasvástádus gozihit persovnnalaš suddjenbiergasiid geavaheami. Persovnnalaš suddjenrusttegat mat gáibiduvvojit huksenbargguin, leat:
- suddjenjealmmat
- gullosuojit
- čalbmesuojit
- suddjenhámat
- vuoiŋŋahatsuojit
- suddjenfáhcat
- suddjenskuovat
- gahččansuodjerusttegat
- buorre oinnolašvuohta ja suddjenbiktasat

5. Huksenbilddat
Suoma eiseválddiid gohččumat sihkarvuođa birra rusttetbarggus nanne ahte bargiide galgá rábidit doarvái huksenbilddaid buot bargguide maid minddár ii sáhte bargat dorvvolaš vugiin. Huksenbilddat galget konstruerejuvvot ja huksejuvvot nu ahte leat doarvái nannosat, dássedat ja stargadat. Huksenbilddat ja buot gullevaš rusttegat galget sihkkarastojuvvot ja geavahuvvot nu go leat jurddašuvvon. Dieđut maksimála guorbmenoađuheami birra galget leat oidnosis huksenbilddas buohkaide geat daid geavahit. Dán sáhttá čájehit fitnodaga iežas huksenbildakoartta dahje sullasačča bokte.
http://www.finlex.fi/fi/laki/alkup/2009/20090205

6. Fitnolaš dearvvašvuođa- ja sihkarvuođaorganiseren
Bargoaddis lea ovddasvástádus buot dearvvašvuođa- ja sihkarvuođadoaimmaide bargobáikkis. Suoma láhka fitnolaš dearvvašvuođa ja sihkarvuođa birra geatnegahttá bargoaddi fuolahit ahte gáibiduvvon doaimmat mat áimmahuššet bargiid dearvvašvuođa ja sihkarvuođa leat sajis.
FITNOLAŠ DEARVVAŠVUOĐA- JA SIHKARVUOĐAJOĐIHEADDJI
Buot huksenbáikkiin galgá leat doaibmi dearvvašvuođa- ja sihkarvuođajođiheaddji. Bargoaddi nammada dearvvašvuođa- ja sihkarvuođajođiheaddji, jus bargoaddis ii leat alddis dát doaibma.
FITNOLAŠ DEARVVAŠVUOĐA- JA SIHKARVUOĐAOVDDASTEADDJI (SUODJALUSÁITTARDEADDJI)
Visot bargobáikkiin gos leat unnimustá logi fásta bargi galget bargit siskkáldasat válljet sierra suodjalusáittardeaddji gii fuolaha ovttasbarggu dearvvašvuođa ja sihkarvuođa guoski áššiid dáfus barggus. FITNOLAŠ
DEARVVAŠVUOĐA- JA SIHKARVUOĐALÁVDEGODDI
Visot bargobáikkit gos leat unnimustá 20 bargi galget ásahit fitnolaš dearvvašvuođa- ja sihkarvuođalávdegotti. Dákkár lávdegoddi sáhttá maiddái ásahuvvot smávit bargobáikkiide jus lea sávahahtti. Fitnolaš dearvvašvuođa- ja sihkarvuođalávdegotti juridihkalaš bargguid sáhttá maiddái jođihit molssaevttolaš ovttasbargovuogádaga bokte go dákkár lea ásahuvvon oktasaš mieđihemiin. Fitnolaš dearvvašvuođa- ja sihkarvuođalávdegottis leat sihke bargoaddi ja bargiid ovddasteaddjit – hálddahusa bargiin lea sierra ovddasteaddji – ja válljejuvvo juohke nuppi jagi .
http://www.tyosuojelu.fi/fi/tyosuojelutoiminta

7. Fágasearvvit
Huksensuorggi fágaolbmot gullet Suoma huksenbargiid fágasearvái. Searvvi váldodoaibma lea fuolahit bargiid beroštumiid huksenbáikkiin. Suoma huksenbargiid fágasearvi lea ásahan oktasaš šiehtadusa bargoaddiorganisašuvnnaiguin daid unnimuseavttuid dáfus mat galget gustot huksenbáikkiid bargguid dáfus. Dát oktasaš bargodilišiehtadus nanne industriijastandárdaid bálkká, bargoáiggi, luopmoruđaid, luopmoviidodaga, bargoáiggi unnidemiid, almmolaš bassebeivviid bálkká ja buozalmasjávkama olis. Visot huksensuorggi bargit dahje studeanttat sáhttet šaddat Suoma huksenbargiid fágasearvvi miellahttun.
http://rakennusliitto.fi/

8. Dáhkádus
Bargoaddit leat geatnegasat ásahit TyEL penšuvdnagokčama bargiide. Bargoaddit leat maiddái lága vuođul geatnegasat ásahit lihkohisvuođadáhkádusa bargiide
http://www.stm.fi/vakuutusasiat/lakisaateinen_vakuutus